Deneme versiyası
Günün nitqi
Ayətullah amillər: ilk Asrsyant, E. Ast.khda ona Lord ələ ürəyində olduğunu Allahın sadiq iki barmaqları arasında ona Knd.qlb bir Allah tuta onun Dhd.jz Khvdqrar saxlamaq.

 Etisam məqamı, cəhənnəm və cənnətin qapıları

Müzakirə mövzusu: Etisam məqamı, cəhənnəm və cənnətin qapıları

Allah-taala buyurub: “وَ اعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا” (1) (Hamılıqla Allahın ipinə möhkəm sarılın)

Allaha doğru seyr-sülükda olan bəndələrin əxlaqi məqamlarından biri də, “etisam” məqamıdır. Yəni, Allah-taalanın inayətlərinə sarılamaq.

Yusif (ə) gözəlsən. Bu dünya da quyu kimidir. Allahın hökmü ilə səbir kəndirdir. Ey Yusif! Kəndir gəldi. Əlini vur kəndirə. Kəndirdən qafil olma. Yersiz olar.

Təbii aləm və maddi dünya bir quyu kimidir. İnsan seyri-nuzuli ilə (enən templə) bura gəlmişdir. Allahın ipinə və peyğəmbərlərin inayət ətəklərindən yapışmaqla özünü buradan qurtarmalısan.

Qurani-kərimdə bu dünyaya gələn hər bir şey barədə “nuzul” (enmək) və “tənzil” (endirmək) sözləri işlənmişdir. “إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فى لَيْلَةِ الْقَدْر” (2) (Həqiqətən, Biz onu (Quranı) Qədr gecəsi nazil etdik!) Başqa yerdə buyurur: “إِنَّا أَنْزَلْناهُ في‏ لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرين” (3) (Biz onu mübarək bir gecədə nazil etdik. Biz qorxuduruq!) Habelə, başqa şeylər barədə də bu ifadə işlənmişdir. Hətta dəmirin yaradılması barədə belə deyilir: “وَ أَنْزَلْنَا الْحَديدَ فيهِ بَأْسٌ شَديدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاس” (4) (Biz həddindən artıq möhkəm olan və insanlara fayda verən dəmiri də nazil etdik.) Buna əsasən, Allah-taala insanı seyri-suudi (artan templə) yaratmışdır. Onu bu aləmə endirmişdir. Buna görə də, bu aləmdən üstün aləmlər vardır: “إِلَيْهِ يَصْعَدُ الكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُه” (5) (Pak söz Ona tərəf yüksələr və pak sözü də yaxşı əməl qaldırar.) İzzət istəyən şəxs, pak sözlər ona doğru qalxır və sale əməl onu ucaldır.

Bu ifadəyə əsasən, dünya zülmət və qaranlıq bir aləmdir. Doğurdan da münasib ifadədir. Elektrik kimi bəzi ixtiraların bu dünyanı işıqlandırması düşünülməməlidir. Çünki, minlərlə lampa insanın içini işıqlandıra bilməz. Qəlblərin işıqlanmasına səbəb olan şey Allahdır. “اللـهُ نورُ السَّموات و الأرض” (6) (Allah göylərin və yerin nurudur.) Çünki, həva-həvəs və şəhvətlət insanın daxilini doldurub. İnsanın bu zülmət quyusundan çıxmasına səbəb olacaq yeganə amil, Allah-taalanın inayətlər ətəyindən yapışmaqdır.

Qurani-kərim bu zülmətlərdən xilas olmağın yolunu bizə yaxşıca göstərib və buyurub: “يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى‏ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقيهِ” (7) (Ey insan! Sən Rəbbinə doğru çalışıb çapalayırsan. Sən Ona qovuşacaqsan!) Buna görə, yırtıcı heyvandan da yırtıcı olan nəfsi istəklərdən qaçmaq lazımdır. Əziyyət və çabalara dözməklə Allaha doğru hərəkət etmək lazımdır.

Bizim müzakirəmiz bu məqamdadır ki, “etisam” mərhələsi nəfslə mübarizə meydanlarından böyük bir meydandır. Bu meydanda qələbə çalan o şəxsdir ki, bu kəndirlə özünü nəfsi istəklərdən xilas etsin.

Əllamə Təbatəbayi Quranın mübarək ayələrinin bir neçəsindən diqqəti cəlb edən və insana təlim verən gözəl məqamlar əldə etmişdir. Quranın “Hicr” surəsinin 44-cü ayəsində buyurulur: “لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ لِكُلِّ بابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُوم” ((Cəhənnəmin) yeddi qapısı var. Hər qapıdan müəyyən bir dəstə girər.) Mərhum Əllamə Təbatəbayi bu yeddi qapının nümunələrini axtarmaqla məşğul olmuşdur. Digər tərəfdən isə, Həzrət Əlinin (ə) bir dəstəyə belə xitab etdiyi nəql olunmuşdur: “أ تدرونَ کيفَ أبوابُ جهنَّمَ، قلنا کنحوِ هذه الآبواب؛ قال: لا...” –“Bilirsinizmi cəhənnəmin qapıları necə olacaqdır?” Dedilər: -“Cəhənnəmin qapıları bu dünyanın qapıları kimi olacaqdır”. İmam Əli (ə) ardınca buyurdu: -“Belə deyil. Cəhənnəmin qapıları dünya qapıları kimi deyil”.

Əllamə Təbatəbayi başqa ayələrə istinad edərək, bu yeddi qapını açıqlamışdır. Yasin surəsinin 65-ci ayəsinin “الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ” (Bu gün onların ağızlarını möhürləyirik. Etdikləri əməllər barəsində onların əlləri Bizimlə danışar, ayaqları isə şəhadət verər.) təfsirində buyurur: -“Bu ayədə  cəhənnəm qapılarının üçü müəyyən edilmişdir. Birincisi ağızdır, belə ki, şübhəli və haram olaraq yedikləri loğmalar. İkinci və üçüncü isə, əl və ayaqlardır. Belə ki, Allahın razılığı olmadan hərəkət etmişlər və ya Allah eləməmiş, günah üçün fəaliyyət göstərmişlər”.

“Fussilət” surəsinin 20-ci ayəsində də, cəhənnəmin qapılarının üçü bəyan edilmişdir. Ayədə buyurulur: “حَتَّى إِذَا مَا جَاؤُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ” (Nəhayət, onlar Cəhənnəmə gəldikdə qulaqları, gözləri və dəriləri etdikləri əməllər barəsində onların əleyhinə şəhadət verəcəkdir.) Buna əsasən, qulaq, göz və dəri də cəhənnəmin başqa qapılarıdır. Burada dəridən məqsəd, bəzi qərizələrdir. Quranda ədəbi iffət qorunduğuna görə, onu aşkar olaraq buyurmayıb.

Mərhum Əllamə Təbatəbayinin çıxarışına əsasən, cəhənnəmin yeddinci və sonuncu qapısı dildir. Bu məsələ, “Nur” surəsinin 24-cü ayəsində bəyan edilib. Ayədə buyurulur: “يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ” (Qiyamət günü dilləri, əlləri və ayaqları etdikləri əməllər barəsində onların əleyhinə şəhadət verəcəkdir.) Dil də danışdıqları barədə şəhadət verəcək.

Yeri gəlmişkən, cənnətin səkkiz qapısı barədə heç bir aşkar ayə yoxdur. Amma, bu barədə Əhli-beytdən (ə) çoxlu rəvayətlər nəql olunub. Yuxarıda deyilən yeddi qapını səadət və kamillik yolunda istifadə etsək, cənnətin qapıları olarlar. Cəhənnəmin qapısı sayılmayan və səkkizinci qapı isə, insanın ağlıdır. Çünki, insan ağılla günah etmir.

Buna görə, mərhum Əllamə Təbatəbayinin tədqiqatına əsasən, öz bədən üzvlərimizi qorumalıyıq ki, Allah etməmiş cəhənnəm qapısına çevrilməsin. Çünki, düşmən həmişə insanladır. Lakin bizim təsəvvürümüz budur ki, başqa şəxslər bizimlə düşmənçilik edir və bizə əziyyət vermək istəyirlər. Hal bu ki, əgər qəflətdə olsaq, elə bu əl, ayaq, qulaq, göz və digər üzvlərimiz bizim ən qəddar düşmənlərimiz olacaq və bir gün bizim əleyhimizə şəhadət verəcəklər.

Bu yeni gəlmiş və sonradan yarpaqları tökəcək bahar, qiyamətin varlığına bir dəlildir. Qiyamətdə hər bir gizlin aşkarlanacaq. Həm də, hər bir günahkar özündən rüsvay olacaq.

Yaz gələrkən, demək olar ki, bir növ qiyamətdən xəbər verir. Çünki, əkinçinin əkdiyi hər bir toxum qışda gizlindir. Yazda isə cücərir və nəyi, necə əkdiyi aşkara çıxır. Qiyamət də belədir: “يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِر” (8) (Bütün sirlərin aşkar olacağı o qiyamət günü;) “يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها” (9) (Məhz o gün (yer) öz hekayətini söyləyəcək.) Buna görə, insan məscidə getdiyi zaman, müstəhəbdir ki, onun müxtəlif yerlərində namaz qılsın. Çünki, məscid şəhadət verəcək ki, filankəs məscidin filan yerində namaz qıldı.

Allah-taala bizi elə yola müvəffəq etsin ki, Onun razılığı o yoldadır. Bizi o yoldan qorusun ki, Onun qəzəbi o yoldadır.

Allahın salam, rəhmət və bərəkəti sizlərə olsun.

(1) “Ali-imran” surəsi, 103-cü ayə.

(2) “Qədr” surəsi, 5-ci ayə.

(3) “Duxan” surəsi, 3-cü ayə.

(4) “Hədid” surəsi, 25-ci ayə.

(5) “Fatir” surəsi, 10-cu ayə.

(6) “Nur” surəsi, 35-ci ayə.

(7) “İnşiqaq” surəsi, 6-cı ayə.

(8) “Tariq” surəsi, 9-cu ayə.

(9) “Zəlzələ” surəsi, 4-cü ayə.

Müzakirə mövzusu: Etisam məqamı, cəhənnəm və cənnətin qapıları

Allah-taala buyurub: “وَ اعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا” (1) (Hamılıqla Allahın ipinə möhkəm sarılın)

Allaha doğru seyr-sülükda olan bəndələrin əxlaqi məqamlarından biri də, “etisam” məqamıdır. Yəni, Allah-taalanın inayətlərinə sarılamaq.

Yusif (ə) gözəlsən. Bu dünya da quyu kimidir. Allahın hökmü ilə səbir kəndirdir. Ey Yusif! Kəndir gəldi. Əlini vur kəndirə. Kəndirdən qafil olma. Yersiz olar.

Təbii aləm və maddi dünya bir quyu kimidir. İnsan seyri-nuzuli ilə (enən templə) bura gəlmişdir. Allahın ipinə və peyğəmbərlərin inayət ətəklərindən yapışmaqla özünü buradan qurtarmalısan.

Qurani-kərimdə bu dünyaya gələn hər bir şey barədə “nuzul” (enmək) və “tənzil” (endirmək) sözləri işlənmişdir. “إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فى لَيْلَةِ الْقَدْر” (2) (Həqiqətən, Biz onu (Quranı) Qədr gecəsi nazil etdik!) Başqa yerdə buyurur: “إِنَّا أَنْزَلْناهُ في‏ لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرين” (3) (Biz onu mübarək bir gecədə nazil etdik. Biz qorxuduruq!) Habelə, başqa şeylər barədə də bu ifadə işlənmişdir. Hətta dəmirin yaradılması barədə belə deyilir: “وَ أَنْزَلْنَا الْحَديدَ فيهِ بَأْسٌ شَديدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاس” (4) (Biz həddindən artıq möhkəm olan və insanlara fayda verən dəmiri də nazil etdik.) Buna əsasən, Allah-taala insanı seyri-suudi (artan templə) yaratmışdır. Onu bu aləmə endirmişdir. Buna görə də, bu aləmdən üstün aləmlər vardır: “إِلَيْهِ يَصْعَدُ الكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُه” (5) (Pak söz Ona tərəf yüksələr və pak sözü də yaxşı əməl qaldırar.) İzzət istəyən şəxs, pak sözlər ona doğru qalxır və sale əməl onu ucaldır.

Bu ifadəyə əsasən, dünya zülmət və qaranlıq bir aləmdir. Doğurdan da münasib ifadədir. Elektrik kimi bəzi ixtiraların bu dünyanı işıqlandırması düşünülməməlidir. Çünki, minlərlə lampa insanın içini işıqlandıra bilməz. Qəlblərin işıqlanmasına səbəb olan şey Allahdır. “اللـهُ نورُ السَّموات و الأرض” (6) (Allah göylərin və yerin nurudur.) Çünki, həva-həvəs və şəhvətlət insanın daxilini doldurub. İnsanın bu zülmət quyusundan çıxmasına səbəb olacaq yeganə amil, Allah-taalanın inayətlər ətəyindən yapışmaqdır.

Qurani-kərim bu zülmətlərdən xilas olmağın yolunu bizə yaxşıca göstərib və buyurub: “يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى‏ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقيهِ” (7) (Ey insan! Sən Rəbbinə doğru çalışıb çapalayırsan. Sən Ona qovuşacaqsan!) Buna görə, yırtıcı heyvandan da yırtıcı olan nəfsi istəklərdən qaçmaq lazımdır. Əziyyət və çabalara dözməklə Allaha doğru hərəkət etmək lazımdır.

Bizim müzakirəmiz bu məqamdadır ki, “etisam” mərhələsi nəfslə mübarizə meydanlarından böyük bir meydandır. Bu meydanda qələbə çalan o şəxsdir ki, bu kəndirlə özünü nəfsi istəklərdən xilas etsin.

Əllamə Təbatəbayi Quranın mübarək ayələrinin bir neçəsindən diqqəti cəlb edən və insana təlim verən gözəl məqamlar əldə etmişdir. Quranın “Hicr” surəsinin 44-cü ayəsində buyurulur: “لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ لِكُلِّ بابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُوم” ((Cəhənnəmin) yeddi qapısı var. Hər qapıdan müəyyən bir dəstə girər.) Mərhum Əllamə Təbatəbayi bu yeddi qapının nümunələrini axtarmaqla məşğul olmuşdur. Digər tərəfdən isə, Həzrət Əlinin (ə) bir dəstəyə belə xitab etdiyi nəql olunmuşdur: “أ تدرونَ کيفَ أبوابُ جهنَّمَ، قلنا کنحوِ هذه الآبواب؛ قال: لا...” –“Bilirsinizmi cəhənnəmin qapıları necə olacaqdır?” Dedilər: -“Cəhənnəmin qapıları bu dünyanın qapıları kimi olacaqdır”. İmam Əli (ə) ardınca buyurdu: -“Belə deyil. Cəhənnəmin qapıları dünya qapıları kimi deyil”.

Əllamə Təbatəbayi başqa ayələrə istinad edərək, bu yeddi qapını açıqlamışdır. Yasin surəsinin 65-ci ayəsinin “الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ” (Bu gün onların ağızlarını möhürləyirik. Etdikləri əməllər barəsində onların əlləri Bizimlə danışar, ayaqları isə şəhadət verər.) təfsirində buyurur: -“Bu ayədə  cəhənnəm qapılarının üçü müəyyən edilmişdir. Birincisi ağızdır, belə ki, şübhəli və haram olaraq yedikləri loğmalar. İkinci və üçüncü isə, əl və ayaqlardır. Belə ki, Allahın razılığı olmadan hərəkət etmişlər və ya Allah eləməmiş, günah üçün fəaliyyət göstərmişlər”.

“Fussilət” surəsinin 20-ci ayəsində də, cəhənnəmin qapılarının üçü bəyan edilmişdir. Ayədə buyurulur: “حَتَّى إِذَا مَا جَاؤُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ” (Nəhayət, onlar Cəhənnəmə gəldikdə qulaqları, gözləri və dəriləri etdikləri əməllər barəsində onların əleyhinə şəhadət verəcəkdir.) Buna əsasən, qulaq, göz və dəri də cəhənnəmin başqa qapılarıdır. Burada dəridən məqsəd, bəzi qərizələrdir. Quranda ədəbi iffət qorunduğuna görə, onu aşkar olaraq buyurmayıb.

Mərhum Əllamə Təbatəbayinin çıxarışına əsasən, cəhənnəmin yeddinci və sonuncu qapısı dildir. Bu məsələ, “Nur” surəsinin 24-cü ayəsində bəyan edilib. Ayədə buyurulur: “يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ” (Qiyamət günü dilləri, əlləri və ayaqları etdikləri əməllər barəsində onların əleyhinə şəhadət verəcəkdir.) Dil də danışdıqları barədə şəhadət verəcək.

Yeri gəlmişkən, cənnətin səkkiz qapısı barədə heç bir aşkar ayə yoxdur. Amma, bu barədə Əhli-beytdən (ə) çoxlu rəvayətlər nəql olunub. Yuxarıda deyilən yeddi qapını səadət və kamillik yolunda istifadə etsək, cənnətin qapıları olarlar. Cəhənnəmin qapısı sayılmayan və səkkizinci qapı isə, insanın ağlıdır. Çünki, insan ağılla günah etmir.

Buna görə, mərhum Əllamə Təbatəbayinin tədqiqatına əsasən, öz bədən üzvlərimizi qorumalıyıq ki, Allah etməmiş cəhənnəm qapısına çevrilməsin. Çünki, düşmən həmişə insanladır. Lakin bizim təsəvvürümüz budur ki, başqa şəxslər bizimlə düşmənçilik edir və bizə əziyyət vermək istəyirlər. Hal bu ki, əgər qəflətdə olsaq, elə bu əl, ayaq, qulaq, göz və digər üzvlərimiz bizim ən qəddar düşmənlərimiz olacaq və bir gün bizim əleyhimizə şəhadət verəcəklər.

Bu yeni gəlmiş və sonradan yarpaqları tökəcək bahar, qiyamətin varlığına bir dəlildir. Qiyamətdə hər bir gizlin aşkarlanacaq. Həm də, hər bir günahkar özündən rüsvay olacaq.

Yaz gələrkən, demək olar ki, bir növ qiyamətdən xəbər verir. Çünki, əkinçinin əkdiyi hər bir toxum qışda gizlindir. Yazda isə cücərir və nəyi, necə əkdiyi aşkara çıxır. Qiyamət də belədir: “يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِر” (8) (Bütün sirlərin aşkar olacağı o qiyamət günü;) “يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها” (9) (Məhz o gün (yer) öz hekayətini söyləyəcək.) Buna görə, insan məscidə getdiyi zaman, müstəhəbdir ki, onun müxtəlif yerlərində namaz qılsın. Çünki, məscid şəhadət verəcək ki, filankəs məscidin filan yerində namaz qıldı.

Allah-taala bizi elə yola müvəffəq etsin ki, Onun razılığı o yoldadır. Bizi o yoldan qorusun ki, Onun qəzəbi o yoldadır.

Allahın salam, rəhmət və bərəkəti sizlərə olsun.

(1) “Ali-imran” surəsi, 103-cü ayə.

(2) “Qədr” surəsi, 5-ci ayə.

(3) “Duxan” surəsi, 3-cü ayə.

(4) “Hədid” surəsi, 25-ci ayə.

(5) “Fatir” surəsi, 10-cu ayə.

(6) “Nur” surəsi, 35-ci ayə.

(7) “İnşiqaq” surəsi, 6-cı ayə.

(8) “Tariq” surəsi, 9-cu ayə.

(9) “Zəlzələ” surəsi, 4-cü ayə.

admin
Date published: 12:00
10 / 10ScaleMaximum stars

Təbii aləm və maddi dünya bir quyu kimidir. İnsan seyri-nuzuli ilə (enən templə) bura gəlmişdir. Allahın ipinə və peyğəmbərlərin inayət ətəklərindən yapışmaqla özünü buradan qurtarmalısan.

Qurani-kərimdə bu dünyaya gələn hər bir şey barədə “nuzul” (enmək) və “tənzil” (endirmək) sözləri işlənmişdir. “إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فى لَيْلَةِ الْقَدْر” (2) (Həqiqətən, Biz onu (Quranı) Qədr gecəsi nazil etdik!) Başqa yerdə buyurur: “إِنَّا أَنْزَلْناهُ في‏ لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرين” (3) (Biz onu mübarək bir gecədə nazil etdik. Biz qorxuduruq!) Habelə, başqa şeylər barədə də bu ifadə işlənmişdir. Hətta dəmirin yaradılması barədə belə deyilir: “وَ أَنْزَلْنَا الْحَديدَ فيهِ بَأْسٌ شَديدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاس” (4) (Biz həddindən artıq möhkəm olan və insanlara fayda verən dəmiri də nazil etdik.) Buna əsasən, Allah-taala insanı seyri-suudi (artan templə) yaratmışdır. Onu bu aləmə endirmişdir. Buna görə də, bu aləmdən üstün aləmlər vardır: “إِلَيْهِ يَصْعَدُ الكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُه” (5) (Pak söz Ona tərəf yüksələr və pak sözü də yaxşı əməl qaldırar.) İzzət istəyən şəxs, pak sözlər ona doğru qalxır və sale əməl onu ucaldır.

Bu ifadəyə əsasən, dünya zülmət və qaranlıq bir aləmdir. Doğurdan da münasib ifadədir. Elektrik kimi bəzi ixtiraların bu dünyanı işıqlandırması düşünülməməlidir. Çünki, minlərlə lampa insanın içini işıqlandıra bilməz. Qəlblərin işıqlanmasına səbəb olan şey Allahdır. “اللـهُ نورُ السَّموات و الأرض” (6) (Allah göylərin və yerin nurudur.) Çünki, həva-həvəs və şəhvətlət insanın daxilini doldurub. İnsanın bu zülmət quyusundan çıxmasına səbəb olacaq yeganə amil, Allah-taalanın inayətlər ətəyindən yapışmaqdır.

Qurani-kərim bu zülmətlərdən xilas olmağın yolunu bizə yaxşıca göstərib və buyurub: “يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى‏ رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقيهِ” (7) (Ey insan! Sən Rəbbinə doğru çalışıb çapalayırsan. Sən Ona qovuşacaqsan!) Buna görə, yırtıcı heyvandan da yırtıcı olan nəfsi istəklərdən qaçmaq lazımdır. Əziyyət və çabalara dözməklə Allaha doğru hərəkət etmək lazımdır.

Bizim müzakirəmiz bu məqamdadır ki, “etisam” mərhələsi nəfslə mübarizə meydanlarından böyük bir meydandır. Bu meydanda qələbə çalan o şəxsdir ki, bu kəndirlə özünü nəfsi istəklərdən xilas etsin.

Əllamə Təbatəbayi Quranın mübarək ayələrinin bir neçəsindən diqqəti cəlb edən və insana təlim verən gözəl məqamlar əldə etmişdir. Quranın “Hicr” surəsinin 44-cü ayəsində buyurulur: “لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ لِكُلِّ بابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُوم” ((Cəhənnəmin) yeddi qapısı var. Hər qapıdan müəyyən bir dəstə girər.) Mərhum Əllamə Təbatəbayi bu yeddi qapının nümunələrini axtarmaqla məşğul olmuşdur. Digər tərəfdən isə, Həzrət Əlinin (ə) bir dəstəyə belə xitab etdiyi nəql olunmuşdur: “أ تدرونَ کيفَ أبوابُ جهنَّمَ، قلنا کنحوِ هذه الآبواب؛ قال: لا...” –“Bilirsinizmi cəhənnəmin qapıları necə olacaqdır?” Dedilər: -“Cəhənnəmin qapıları bu dünyanın qapıları kimi olacaqdır”. İmam Əli (ə) ardınca buyurdu: -“Belə deyil. Cəhənnəmin qapıları dünya qapıları kimi deyil”.

Əllamə Təbatəbayi başqa ayələrə istinad edərək, bu yeddi qapını açıqlamışdır. Yasin surəsinin 65-ci ayəsinin “الْيَوْمَ نَخْتِمُ عَلَى أَفْوَاهِهِمْ وَتُكَلِّمُنَا أَيْدِيهِمْ وَتَشْهَدُ أَرْجُلُهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ” (Bu gün onların ağızlarını möhürləyirik. Etdikləri əməllər barəsində onların əlləri Bizimlə danışar, ayaqları isə şəhadət verər.) təfsirində buyurur: -“Bu ayədə  cəhənnəm qapılarının üçü müəyyən edilmişdir. Birincisi ağızdır, belə ki, şübhəli və haram olaraq yedikləri loğmalar. İkinci və üçüncü isə, əl və ayaqlardır. Belə ki, Allahın razılığı olmadan hərəkət etmişlər və ya Allah eləməmiş, günah üçün fəaliyyət göstərmişlər”.

“Fussilət” surəsinin 20-ci ayəsində də, cəhənnəmin qapılarının üçü bəyan edilmişdir. Ayədə buyurulur: “حَتَّى إِذَا مَا جَاؤُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَجُلُودُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ” (Nəhayət, onlar Cəhənnəmə gəldikdə qulaqları, gözləri və dəriləri etdikləri əməllər barəsində onların əleyhinə şəhadət verəcəkdir.) Buna əsasən, qulaq, göz və dəri də cəhənnəmin başqa qapılarıdır. Burada dəridən məqsəd, bəzi qərizələrdir. Quranda ədəbi iffət qorunduğuna görə, onu aşkar olaraq buyurmayıb.

Mərhum Əllamə Təbatəbayinin çıxarışına əsasən, cəhənnəmin yeddinci və sonuncu qapısı dildir. Bu məsələ, “Nur” surəsinin 24-cü ayəsində bəyan edilib. Ayədə buyurulur: “يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ” (Qiyamət günü dilləri, əlləri və ayaqları etdikləri əməllər barəsində onların əleyhinə şəhadət verəcəkdir.) Dil də danışdıqları barədə şəhadət verəcək.

Yeri gəlmişkən, cənnətin səkkiz qapısı barədə heç bir aşkar ayə yoxdur. Amma, bu barədə Əhli-beytdən (ə) çoxlu rəvayətlər nəql olunub. Yuxarıda deyilən yeddi qapını səadət və kamillik yolunda istifadə etsək, cənnətin qapıları olarlar. Cəhənnəmin qapısı sayılmayan və səkkizinci qapı isə, insanın ağlıdır. Çünki, insan ağılla günah etmir.

Buna görə, mərhum Əllamə Təbatəbayinin tədqiqatına əsasən, öz bədən üzvlərimizi qorumalıyıq ki, Allah etməmiş cəhənnəm qapısına çevrilməsin. Çünki, düşmən həmişə insanladır. Lakin bizim təsəvvürümüz budur ki, başqa şəxslər bizimlə düşmənçilik edir və bizə əziyyət vermək istəyirlər. Hal bu ki, əgər qəflətdə olsaq, elə bu əl, ayaq, qulaq, göz və digər üzvlərimiz bizim ən qəddar düşmənlərimiz olacaq və bir gün bizim əleyhimizə şəhadət verəcəklər.

Bu yeni gəlmiş və sonradan yarpaqları tökəcək bahar, qiyamətin varlığına bir dəlildir. Qiyamətdə hər bir gizlin aşkarlanacaq. Həm də, hər bir günahkar özündən rüsvay olacaq.

Yaz gələrkən, demək olar ki, bir növ qiyamətdən xəbər verir. Çünki, əkinçinin əkdiyi hər bir toxum qışda gizlindir. Yazda isə cücərir və nəyi, necə əkdiyi aşkara çıxır. Qiyamət də belədir: “يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِر” (8) (Bütün sirlərin aşkar olacağı o qiyamət günü;) “يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها” (9) (Məhz o gün (yer) öz hekayətini söyləyəcək.) Buna görə, insan məscidə getdiyi zaman, müstəhəbdir ki, onun müxtəlif yerlərində namaz qılsın. Çünki, məscid şəhadət verəcək ki, filankəs məscidin filan yerində namaz qıldı.

Allah-taala bizi elə yola müvəffəq etsin ki, Onun razılığı o yoldadır. Bizi o yoldan qorusun ki, Onun qəzəbi o yoldadır.

Allahın salam, rəhmət və bərəkəti sizlərə olsun.

(1) “Ali-imran” surəsi, 103-cü ayə.

(2) “Qədr” surəsi, 5-ci ayə.

(3) “Duxan” surəsi, 3-cü ayə.

(4) “Hədid” surəsi, 25-ci ayə.

(5) “Fatir” surəsi, 10-cu ayə.

(6) “Nur” surəsi, 35-ci ayə.

(7) “İnşiqaq” surəsi, 6-cı ayə.

(8) “Tariq” surəsi, 9-cu ayə.

(9) “Zəlzələ” surəsi, 4-cü ayə.

Starts: 2010/08/12
Ends: Duration:
P.O. Box:
Ardabil,
Iran


Post a comment Related content

Send

Ayətullah Əmirinin Əsərlərini Qoruma Mərkəzinin Darrelarşad Mədəniyyət və Tədqiqat İnstitutunun İnformasiya Mərkəzi

SiteMap